HSN — Human Scale Numbers

Mały zestaw okrągłych liczb, który pokrywa cały zakres codziennych pomiarów — i pasuje do siebie tak, że możesz skalować cokolwiek bez przeliczania.

Zamiast "trochę więcej" bierzesz następną wartość z ciągu. Zamiast mnożyć przez 1,6 — przesuwasz każdą wartość o tę samą liczbę kroków. Liczby są dobrane tak, żeby je łatwo zapamiętać, a kroki — żeby różnice między nimi miały znaczenie.

HSN działa wszędzie tam, gdzie mierzysz, eksperymentujesz lub skalujesz: gotowanie, trening, finanse, czas, modelowanie 3D, projektowanie gier i nie tylko.

Ciąg

Dalej: 12,5 — 16 — 20 — 25 — 32 — 40 — 50 — 64 — 80 — 100 …

Jak zapamiętać wartości

Ciąg łatwo zapamiętać, gdy zauważysz, że składa się z trzech prostych ciągów, które się przeplatają — każdy podwaja się co krok:

• 1 — 2 — 4 — 8
• 1,25 — 2,5 — 5 — 10
• 1,6 — 3,2 — 6,4 (czyli też 16 — 32 — 64)

Skalowanie bez przeliczania

Typowe mnożenia stają się prostymi przesunięciami o kroki:

Żeby podwoić dowolną wartość, przesuń ją o 3 kroki w górę. żeby podzielić przez 3 — przesuń o 5 kroków w dół.

Gdzie stosować HSN

• Gotowanie — przeskaluj przepis dla jednej osoby lub całej rodziny
• Trening — zwiększaj dystans biegu: 3,2 → 4 → 5 km
• Finanse — ustalaj kieszonkowe, które rośnie sensownie wraz z wiekiem
• Czas — dobieraj czasy gotowania lub parzenia z wariantu czasowego
• Modelowanie 3D — wybieraj wymiary, które wzajemnie do siebie pasują
• Projektowanie gier — buduj skale liczbowe dla mechanik (np. wskaźnik siły)

Wariant czasowy

Dla czasu ciąg jest dostosowany do godzin i minut:

Dalej tak samo w godzinach, przy czym zamiast „25 h" pojawia się 1 doba.

Wariant czasowy działa tak samo — trzy ciągi, które się przeplatają, każdy podwaja się co krok:

• 1:00 — 2:00 — 4:00 — 8:00
• 1:15 — 2:30 — 5:00 — 10:00
• 1:36 — 3:12 — 6:24 (czyli 1:30+0:06, 3:00+0:12, 6:00+0:24)

Przykład: przepis na gofry

Przepis powstał metodą prób i błędów z wartościami HSN, a następnie został przeskalowany o 2 kroki w górę (≈ ×1,6), żeby starczyło dla całej rodziny — bez przeliczania żadnych proporcji:

Mleko (500 ml) i mąka (400 g) leżą dokładnie na wartościach HSN. Jajka są niepodzielne — zaokrąglone do najbliższej liczby całkowitej. Proszek do pieczenia 1,6 łyżeczki to wartość HSN; w praktyce 1,5 łyżeczki sprawdza się równie dobrze — przypomnienie, że HSN to punkt odniesienia, a nie sztywne ograniczenie.

Zobacz też: Specyfikacja miarek kuchennych

Dla zainteresowanych

HSN jest zorientowaną na człowieka adaptacją serii R10 Renarda (ISO 3, 1952) i jest strukturalnie zbliżony do serii E12 stosowanej w elektronice. Tamte systemy były projektowane pod kątem tolerancji produkcyjnych i standaryzacji asortymentu. HSN jest zoptymalizowany pod codzienne ludzkie użycie: wartości są zaokrąglone tak, żeby były łatwe do zapamiętania, a nie matematycznie dokładne; wariant czasowy nie ma odpowiednika w seriach Renarda ani E.

Bazowy krok to 2^(1/3) ≈ 10^(1/10) — czyli około 26% między sąsiednimi wartościami. Sekwencja prędkości filmów ISO w krokach 1/3 EV (…25 — 32 — 40 — 50 — 64 — 80 — 100…) używa tego samego kroku i jest dobrze znanym, dziedzinowym przykładem tej samej idei.

Jedyne miejsce, gdzie mnożenie przez 2 nie działa dokładnie, to 6,4 × 2 = 12,8, zaokrąglone w HSN do 12,5. To konsekwencja zbliżenia 2^10 ≈ 10^3 (1024 ≈ 1000): systemy binarny i dziesiętny prawie pokrywają się po 10 krokach — i to właśnie sprawia, że ciąg działa tak dobrze w obu. Błąd zaokrąglenia w tym jednym miejscu wynosi około 2,4%.

Dobrze widać to w podciągu co 3 kroki (każda wartość ×2):

| 1 | 2 | 4 | 8 | 16 | 32 | 64 | 125 | 250 | 500 | 1000 |

Ciąg podąża dokładnie za potęgami dwójki aż do 64, po czym cicho przełącza się na świat dziesiętny przy 125 — w miejscu, gdzie 2^10 ≈ 10^3.

Licencja

CC0 — domena publiczna. Atrybucja niewymagana, choć mile widziana.

Źródło na GitHubie